Historische plaatsen, kastelen, bijzondere landschappen en rivieren in Oost-Gelderland
De Achterhoek en Liemers liggen in het oosten van Gelderland, tegen de Duitse grens. Wie de regio bezoekt, merkt dat beide gebieden hun eigen karakter hebben. De Achterhoek wordt vooral gekenmerkt door het landschap van de Graafschap, de bossen en heuvels van Montferland en het bijzondere buitengebied rond Winterswijk. In de Liemers spelen juist de grote rivieren en het rivierenlandschap een belangrijke rol.
Daardoor verandert het landschap tijdens een tocht door de regio regelmatig. Je kunt door een kleinschalig landschap met akkers, weilanden, houtwallen en beken rijden en later op dezelfde dag langs een rivier, over een dijk of door een uiterwaard terechtkomen. Tussen deze landschappen liggen historische steden en dorpen, kastelen, landgoederen en andere plekken die iets vertellen over de geschiedenis van Oost-Gelderland.
Een groot deel van de Achterhoek bestaat uit een zacht glooiend zandlandschap. Tussen de hogere delen liggen beekdalen en nattere laagtes. Weilanden en akkers worden afgewisseld met houtwallen, hagen, bomenrijen, bossen en landgoederen. Juist deze afwisseling zorgt ervoor dat het landschap niet overal open is, maar steeds verandert wanneer je door het buitengebied rijdt of wandelt.
In de Graafschap rond onder andere Vorden en Lochem liggen veel landgoederen met lanen, bossen, weilanden en oude landhuizen. Rond Vorden liggen verschillende kastelen en landgoederen dicht bij elkaar. Vanuit het dorp kun je daardoor een tocht maken waarbij niet alleen het kasteel, maar ook het landschap tussen de landgoederen onderdeel van je route wordt.
Rond Winterswijk ziet het landschap er weer anders uit. Hier liggen beekjes, akkers, houtwallen, bosjes, lanen en oude boerderijen dicht bij elkaar. In het gebied liggen ook bijzondere hoogveengebieden. Het Korenburgerveen en andere natuurgebieden rond Winterswijk geven dit deel van de Achterhoek een eigen karakter.
Ten zuiden van de Achterhoek ligt Montferland. Hier loopt het landschap omhoog naar een beboste stuwwal. In het Bergherbos liggen wandelpaden door de bossen en zijn de hoogteverschillen duidelijk merkbaar. Rond 's-Heerenberg en Zeddam kun je het historische landschap van de streek combineren met een tocht door het bosrijke Montferland.
In de Liemers verandert het landschap. Hier hebben de Rijn, de IJssel en hun oude rivierlopen het gebied sterk gevormd. Dijken, uiterwaarden, oeverwallen en waterlopen bepalen op veel plaatsen het uitzicht. Tussen de rivieren liggen dorpen en landbouwgebieden, terwijl op andere plekken oude rivierarmen en waterrijke natuurgebieden bewaard zijn gebleven.
Bij Tolkamer ligt de Rijn direct aan de rand van het dorp. De rivier is hier niet alleen onderdeel van het landschap, maar ook zichtbaar door de scheepvaart op het water. Verder richting Pannerden ligt het gebied van de Rijnstrangen, waar oude Rijnlopen, water en natuur samenkomen.
Ook rond Giesbeek is water sterk aanwezig. Aan de rand van het dorp ligt Rhederlaag, een groot recreatiegebied aan de IJssel. Daarmee laat Giesbeek weer een ander gezicht van de Liemers zien: een gebied waar rivierlandschap en recreatie aan het water samenkomen.
De Liemers is daardoor niet alleen een overgangsgebied tussen de Achterhoek en de grote rivieren. Het rivierenlandschap vormt hier zelf een belangrijke reden om op de fiets te stappen of een wandeling te maken.
De geschiedenis van de regio is op veel plaatsen nog zichtbaar. In Zutphen en Doesburg wandel je door historische binnensteden die hun oorsprong mede danken aan de handel over land en water. Monumentale gebouwen, oude straten en kerken bepalen er het straatbeeld.
Kleinere plaatsen laten weer andere delen van de regionale geschiedenis zien. Groenlo is verbonden met de geschiedenis van de vesting en de Tachtigjarige Oorlog. Bredevoort heeft een kleinschalig historisch centrum en een geschiedenis als vestingplaats. Bronkhorst ligt aan de IJssel en heeft zijn historische karakter op zeer kleine schaal behouden.
In 's-Heerenberg komen geschiedenis en landschap dicht bij elkaar. Het historische stadje ligt tegen het Montferland en Huis Bergh vormt een belangrijk onderdeel van het erfgoed van de plaats. Een bezoek kan daardoor gemakkelijk worden gecombineerd met het landschap van de stuwwal.
Kastelen en landgoederen zijn sterk verbonden met het landschap van de Achterhoek. Rond veel landhuizen liggen lanen, bossen, weilanden en oude landbouwgronden. Daardoor bestaat een bezoek aan zo'n plek niet alleen uit het gebouw zelf. Ook het landschap eromheen vertelt een deel van de geschiedenis.
Rond Vorden liggen verschillende kastelen en landgoederen. Bij Ruurlo staat Kasteel Ruurlo, waarin Museum MORE is gevestigd. Bij 's-Heerenberg ligt Huis Bergh aan de rand van het historische stadje.
Ook buiten deze bekende voorbeelden zijn historische landgoederen, boerderijen, molens en andere monumenten onderdeel van het landschap. Tijdens een fiets- of wandeltocht kom je daardoor regelmatig erfgoed tegen zonder dat het landschap daarvoor hoeft te worden verlaten.
De verschillen tussen de landschappen maken de regio aantrekkelijk voor wandelaars en fietsers. In de Achterhoek lopen routes door het buitengebied langs boerderijen, beekdalen, bossen en landgoederen. In Montferland kun je wandelen over de beboste stuwwal, terwijl rond Winterswijk juist de combinatie van beekjes, akkers, houtwallen en natuurgebieden centraal staat.
In de Liemers krijg je tijdens een tocht een ander landschap voorgeschoteld. Daar voeren routes over dijken en door uiterwaarden en langs de Rijn en de IJssel. Rond de Rijnstrangen verandert het open riviergebied in een waterrijk landschap met oude rivierlopen.
Een fietstocht door de regio kan daardoor gemakkelijk verschillende landschapstypen met elkaar verbinden. Je kunt beginnen in een historische plaats, door het buitengebied fietsen en onderweg een kasteel, landgoed, natuurgebied of riviergebied aandoen.
De kracht van de regio zit juist in de combinatie. Een bezoek hoeft niet te bestaan uit één stad of één bezienswaardigheid. Vanuit een historische plaats kun je het landschap in en vanuit het buitengebied bereik je weer een dorp, kasteel of rivier.
Wie de Achterhoek bezoekt, kan bijvoorbeeld kiezen voor de landgoederen van de Graafschap, de bossen van Montferland of het bijzondere landschap rond Winterswijk. In de Liemers ligt de nadruk veel sterker op de Rijn, de IJssel, dijken, uiterwaarden en oude riviergebieden.
Daar tussenin liggen plaatsen met ieder hun eigen geschiedenis en karakter. Bekijk de plaatsen in de Achterhoek en Liemers en ontdek vanuit welke plaats je het gebied wilt verkennen.
Naast de vaste bezienswaardigheden vinden het hele jaar door evenementen plaats in de verschillende steden en dorpen. Kermissen, markten, concerten, festivals, culturele activiteiten en dorpsfeesten geven een bezoek aan de regio steeds een ander karakter.
Bekijk de actuele evenementenagenda om te zien wat er tijdens je bezoek in de Achterhoek en Liemers te doen is.